नायलॉन हे एक पॉलिमर आहे, म्हणजेच ते एक असे प्लॅस्टिक आहे ज्याची आण्विक रचना मोठ्या संख्येने समान एकके एकत्र जोडून बनलेली असते. याची तुलना धातूच्या साखळीशी करता येईल, जी पुनरावृत्त होणाऱ्या कड्यांनी बनलेली असते. नायलॉन हे पॉलिअमाइड्स नावाच्या अत्यंत समान प्रकारच्या पदार्थांचे एक संपूर्ण कुटुंब आहे.
नायलॉनचे विविध प्रकार अस्तित्वात असण्याचे एक कारण म्हणजे, ड्युपॉन्ट कंपनीने त्याच्या मूळ स्वरूपाचे पेटंट घेतले, त्यामुळे स्पर्धकांना पर्याय शोधावे लागले. दुसरे कारण म्हणजे, वेगवेगळ्या प्रकारच्या तंतूंचे गुणधर्म आणि उपयोग वेगवेगळे असतात. उदाहरणार्थ, केव्हलार® (बुलेटप्रूफ वेस्टचे कापड) आणि नोमेक्स® (रेस कार सूट व ओव्हन ग्लोव्हजसाठी वापरले जाणारे अग्निरोधक कापड) हे रासायनिक दृष्ट्या नायलॉनशी संबंधित आहेत.
लाकूड आणि कापूस यांसारखे पारंपरिक पदार्थ निसर्गात आढळतात, पण नायलॉन आढळत नाही. नायलॉन पॉलिमर, सुमारे ५४५° फॅरनहाइट उष्णता आणि औद्योगिक क्षमतेच्या किटलीतील दाब वापरून दोन तुलनेने मोठ्या रेणूंची एकत्र अभिक्रिया घडवून तयार केला जातो. जेव्हा हे घटक एकत्र येतात, तेव्हा ते एकजीव होऊन त्याहूनही मोठा रेणू तयार होतो. हा मुबलक प्रमाणात आढळणारा पॉलिमर नायलॉनचा सर्वात सामान्य प्रकार आहे—ज्याला नायलॉन-६,६ म्हणून ओळखले जाते, ज्यात सहा कार्बन अणू असतात. अशाच प्रकारच्या प्रक्रियेद्वारे, वेगवेगळ्या प्रारंभिक रसायनांची अभिक्रिया घडवून नायलॉनचे इतर प्रकार तयार केले जातात.
या प्रक्रियेमुळे नायलॉनचा एक थर किंवा पट्टी तयार होते, जिचे तुकडे करून चिप्स बनवले जातात. हे चिप्स आता सर्व प्रकारच्या दैनंदिन उत्पादनांसाठी कच्चा माल म्हणून वापरले जातात. तथापि, नायलॉनचे कापड हे चिप्सपासून नव्हे, तर नायलॉनच्या तंतूंपासून बनवले जाते, जे प्लॅस्टिकच्या धाग्यांचे पदर असतात. हा धागा नायलॉनचे चिप्स वितळवून आणि त्यांना स्पिनरेटमधून (लहान छिद्रे असलेले एक चाक) ओढून तयार केला जातो. वेगवेगळ्या आकारांची छिद्रे वापरून आणि त्यांना वेगवेगळ्या गतीने बाहेर ओढून, वेगवेगळ्या लांबी आणि जाडीचे तंतू बनवले जातात. जितके जास्त पदर एकत्र गुंडाळले जातात, तितका धागा जाड आणि मजबूत होतो.
पोस्ट करण्याची वेळ: ०८-डिसेंबर-२०२२