पावसाच्या छत्रीचा इतिहास काय आहे?

पावसाळी छत्रीचा इतिहास खरंतर पावसाळी छत्रीच्या कथेपासून सुरू होत नाही. उलट, आधुनिक पावसाळी छत्रीचा वापर सुरुवातीला पावसापासून बचाव करण्यासाठी नव्हे, तर उन्हापासून बचाव करण्यासाठी केला जात होता. प्राचीन चीनमधील काही नोंदी वगळता, पावसाळी छत्रीचा उगम 'पॅरासोल' (सूर्यछत्रीसाठी अधिक प्रचलित शब्द) म्हणून झाला आणि इसवी सन पूर्व चौथ्या शतकापासून प्राचीन रोम, प्राचीन ग्रीस, प्राचीन इजिप्त, मध्य पूर्व आणि भारत यांसारख्या प्रदेशांमध्ये तिचा वापर होत असल्याचे दस्तऐवजीकरण आहे. अर्थात, आधुनिक पावसाळी छत्र्यांच्या या प्राचीन आवृत्त्या पिसे, पाने किंवा चामड्यासारख्या खूप वेगळ्या साहित्यापासून तयार केल्या गेल्या होत्या, परंतु त्यांच्या छत्रीच्या वरच्या भागाचा आकार आज दिसणाऱ्या उत्पादनांसारखाच आहे.

प्राचीन काळी बहुतेक वेळा छत्रीचा वापर प्रामुख्याने स्त्रिया करत असत, परंतु प्राचीन चित्रांमध्ये राजघराण्यातील सदस्य, धर्मगुरू आणि इतर प्रतिष्ठित व्यक्तींना आजच्या पावसाळी छत्र्यांच्या या पूर्वजांसोबत अनेकदा दाखवले जाते. काही बाबतीत तर परिस्थिती इतकी टोकाला गेली होती की, राजे आपल्या प्रजेला छत्री वापरण्याची परवानगी द्यायची की नाही हे जाहीर करत असत आणि हा सन्मान केवळ आपल्या सर्वात आवडत्या मदतनीसालाच देत असत.

१

बहुतेक इतिहासकारांच्या मते, पावसाच्या छत्रीचा (म्हणजे पावसापासून बचाव करण्यासाठी) अधिक सामान्य वापर १७ व्या शतकापर्यंत सुरू झाला नव्हता (१६ व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील काही नोंदींसह), तोही निवडक युरोपीय देशांमध्ये, ज्यात इटालियन, फ्रेंच आणि इंग्रज आघाडीवर होते. १६०० च्या दशकातील छत्रीचे कापड रेशमाचे विणलेले होते, ज्यामुळे आजच्या पावसाच्या छत्र्यांच्या तुलनेत मर्यादित जलरोधकता मिळत असे, परंतु कापडाचा विशिष्ट आकार सुरुवातीच्या नोंदवलेल्या डिझाइनपासून अपरिवर्तित होता. तथापि, १६०० च्या दशकापर्यंतही, पावसाच्या छत्र्या केवळ प्रतिष्ठित स्त्रियांचे उत्पादन मानल्या जात होत्या आणि पुरुष छत्री घेऊन दिसल्यास त्यांना उपहासाला सामोरे जावे लागत असे.
अठराव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत, पावसाची छत्री स्त्रियांच्या दैनंदिन वापरातील वस्तू बनली होती, परंतु १७५० मध्ये जेव्हा इंग्रज जोनास हॅनवेने लंडनच्या रस्त्यांवर पावसाची छत्री तयार करून वापरली, तेव्हाच पुरुषांनी तिच्याकडे लक्ष देण्यास सुरुवात केली. सुरुवातीला तिची खिल्ली उडवली गेली असली तरी, हॅनवे जिथे जिथे जायचा तिथे पावसाची छत्री सोबत घेऊन जायचा, आणि १७०० च्या दशकाच्या अखेरीस, पावसाची छत्री पुरुष आणि स्त्रिया दोघांमध्येही एक सामान्य वस्तू बनली. खरं तर, १७०० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि १८०० च्या दशकाच्या सुरुवातीला, “हॅनवे” हे पावसाच्या छत्रीचे दुसरे नाव बनले.

२

१८०० च्या दशकापासून अगदी आजपर्यंत, पावसाळी छत्र्या बनवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या साहित्यात बदल होत गेले आहेत, परंतु छत्रीच्या वरच्या भागाचा मूळ आकार तोच राहिला आहे. छत्रीचा दांडा आणि काड्या बनवण्यासाठी देवमाशाच्या हाडांऐवजी लाकूड, नंतर स्टील, ॲल्युमिनियम आणि आता फायबरग्लासचा वापर केला जातो, आणि अधिक हवामानरोधक पर्याय म्हणून आधुनिक काळात रेशीम, पाने आणि पिसांऐवजी प्रक्रिया केलेल्या नायलॉनच्या कापडाचा वापर केला जातो.
ओविडा अंब्रेलामध्ये, आमच्या पावसाळी छत्र्या १९९८ च्या पारंपरिक कॅनोपी डिझाइनला आधुनिक फ्रेम तंत्रज्ञान, आमचे स्वतःचे कापड आणि फॅशन-फॉरवर्ड डिझाइन व रंगांसोबत जोडून आजच्या स्त्री-पुरुषांसाठी उच्च दर्जाच्या, स्टायलिश पावसाळी छत्र्या बनवतात. आम्हाला आशा आहे की, आमच्या या छत्र्या बनवताना आम्हाला जितका आनंद होतो, तितकाच आनंद तुम्हालाही त्या आवडतील!

३

स्रोत:
क्रॉफर्ड, टी. एस. अ हिस्ट्री ऑफ द अम्ब्रेला. टॅपलिंगर पब्लिशिंग, १९७०.
स्टेसी, ब्रेंडा. छत्रीचे चढ-उतार. ॲलन सटन पब्लिशिंग, १९९१.


पोस्ट करण्याची वेळ: १३ जून २०२२